Advies van de wijkraad de formateur
Advies van de wijkraad Leidsche Rijn aan de formateur voor het Utrechtse College
Datum: 22 maart 2010
Bijlage: Reacties bewoners
Geachte onderhandelaars mevrouw Marry Mos, mevrouw Rinda den Besten, mevrouw Gerda Oskam en geachte formateur Tof Thissen,
In 2002 heeft het toenmalige College van B&W met de invoering van het programma “Wijkaanpak in uitvoering” in alle 10 wijken van Utrecht wijkraden in het leven geroepen. De wijkraad van wijk 9 (Leidsche Rijn) is sindsdien actief met gevraagd en ongevraagd advies aan het College van B&W.
De wijkraad Leidsche Rijn wil ook de komende vier jaar graag een stevige positie in de wijk hebben en houden. Dat doen wij door serieus de ons toegekende taken, zoals onlangs bekrachtigd in het nieuwe convenant tussen wijkraden en gemeente is ondertekend, blijven uit te voeren. Om hiertoe goed in staat te zijn, willen wij de samenwerking met het nieuwe College graag starten met een (ongevraagd) advies. Wij bieden dit aan u aan tijdens de formatieperiode en hopen daarmee een positieve bijdrage te kunnen leveren aan een zo breed mogelijk gedragen nieuw collegeprogramma. Wij willen u vragen om samen met de partijen, tijdens de onderhandelingen, extra aandacht te geven aan en rekening te houden met de belangen van wijk 9.
Wij hebben, om u hierbij te faciliteren, de belangrijkste onderwerpen die in wijk 9 spelen op een rij gezet. Ons advies is gebaseerd op een aantal bronnen, waaronder:
• De wijkraadpleging “Het is fijn in Leidsche Rijn” d.d. december 2009;
• Monitoringsgegevens die door de gemeente verzameld zijn;
• De gegevens die de wijkraad verzamelt via haar website (vragen, stellingen, meningen) en via Linkedin;
• Gesprekken tijdens vergaderingen met actieve bewoners (zoals o.a. het platform bewonersverenigingen Leidsche Rijn) en maatschappelijke organisaties (zoals basisschool De Boomgaard);
• De contacten met de leden van het College van B&W van de afgelopen periode;
• De algemene ontwikkelingen in de wijk waaraan de media aandacht besteedt.
Wij willen graag benadrukken dat Wijkraad Leidsche Rijn ervaart dat een actieve wijkraad, die op basis van bovenstaande bronnen haar taak uitvoert, een belangrijke bijdrage kan en ook heeft geleverd in het versterken van de band tussen politiek en de burgers. De wijkraad kan in onze ogen een middel zijn om de kwaliteit van de besluitvorming te verbeteren. Maar dan zal het nieuwe college ook gebruik moeten maken van de kracht van de wijkraad en mede op basis van dit ongevraagd advies de dialoog aangaan. Wij nodigen het nieuw te vormen college dan ook uit om snel na de installatie inhoudelijk een reactie te geven op het advies van de wijkraad Leidsche Rijn. Wij hebben ons advies opgesteld op basis van de drie onderwerpen die de leidraad zijn in onze activiteiten, namelijk Veiligheid, Voorzieningen en Verkeer. Wij willen uw aandacht vragen voor het volgende:
Veiligheid
Zorg voor een veilige wijk.
Leidsche Rijn is de afgelopen jaren niet veiliger geworden, terwijl Leidsche Rijn vier jaar geleden nog één van de veiligste wijken van Utrecht was. Het is daarom van groot belang dat er constant aandacht wordt gegeven aan onveilige situaties. Dit betekent dat er voldoende (wijk)agenten moeten zijn die de buurten kennen én die direct op kunnen treden als zich incidenten voor doen. De afgelopen periode was dit helaas niet altijd het geval, door vertrek van mensen. Dit behoeft dus blijvende aandacht. In het algemeen kan gesteld worden dat het gevoel van onveiligheid stijgt.
Het gevoel van onveiligheid wordt mede veroorzaakt door het steeds groter wordende aantal hangjongeren, bijvoorbeeld bij de spooronderdoorgangen in Terwijde en bij winkelcentrum Parkwijk. De straatcoaches die nu ingezet worden kunnen hierbij een rol spelen, maar zullen een aanlooptijd nodig hebben, terwijl het probleem nu groot is. Hier moet dus extra actie op ondernomen worden, ook omdat de wijk groeit daarmee ook de problemen groeien.
Advies: Zorg voor een veilig gevoel in de wijk door voldoende inzet van zowel politie als toezichthouders, zoals de straatcoaches.
Zorg voor goed onderhoud van de openbare ruimte
De openbare ruimte in Leidsche Rijn wordt nieuw aangelegd. Helaas voldoet deze, zowel door de manier van aanleggen, als door het veelvuldige gebruik door bouwverkeer en het regelmatig weer openbreken van straten, lang niet altijd aan de minimale eisen die je als bewoner aan de kwaliteit van de openbare ruimte stelt. Het gaat dan bijvoorbeeld om de verharding die vaak erg slecht is, deels door verzakkingen, deels doordat het kapot gereden wordt. Daarnaast gaat het ook om de verlichting die op diverse plekken te wensen over laat en daarnaast ook nog relatief vaak uitvalt. Dit geldt voor straten, winkelcentra en fietspaden. Ook bij de groenvoorzieningen wordt vaak (al dan niet bewust) summier onderhoud uitgevoerd, zoals overmatig onkruid rondom de boomspiegels door de hele wijk.
Advies: Zorg voor een goed beheerplan (inclusief budget) van de openbare ruimte en voorkom verloedering door achterstallig onderhoud en slecht materiaalgebruik.
Zorg voor veilige recreatievoorzieningen.
Recreatievoorzieningen in Leidsche Rijn dienen veilig te zijn, zowel feitelijk als in de beleving van de bewoners. Hier past ook een opmerking over de Haarrijnse Plas. Deze ligt weliswaar in wijk 10 (Vleuten-De Meern), maar is ook van groot belang voor de recreatiemogelijkheden van bewoners van wijk 9. Het is onvoldoende duidelijk voor de vele bezoekers wat de regels zijn, hoewel het mede de verantwoordelijkheid van de gebruikers van deze voorzieningen is om je daarvan op de hoogte te stellen. Echter, er zijn veel problemen met diefstal en seksuele intimidatie van meisjes door voornamelijk allochtone jongeren.
Advies: Stel voor de zomer een plan op om de openbare veiligheid van de Haarrijnse Plan te waarborgen, rekening houdend met de situatie van 2009. Wacht niet tot er nieuwe incidenten zijn.
Voorzieningen
Investeer in het voorzieningenniveau
De voorzieningen in Leidsche Rijn zijn over het algemeen verre van optimaal. Nu is Leidsche Rijn een “wijk in aanbouw” en kan er niet verwacht worden dat alle voorzieningen er direct zijn. De huidige situatie is er echter een waarin bewoners jaren moeten wachten op een supermarkt of andere essentiële voorziening in de buurt. Nu Leidsche Rijn groeit en volwassen aan het worden is, is het onacceptabel dat veel inwoners nog steeds ver moeten reizen om te winkelen, te sporten of cultuur te beleven. Ondernemers zullen wellicht niet vanaf het begin van Leidsche Rijn geïnteresseerd zijn geweest om hier te starten, maar nu de wijk groeit, is de gemeente vaak de remmende factor. Ook kleine bedrijven en zelfstandige opererende ZZP’ers hebben mondjesmaat de beschikking over ruimte om hun ondernemingen te huisvesten. Er is een grote behoefte aan bedrijfsverzamelgebouwen. We hebben het oude college al eerder geadviseerd om flexibeler met bestemmingsplannen om te gaan en klein ondernemerschap toe te laten/te bevorderen. Ook is er een duidelijke wens niet alleen bekende (grote) partijen tot de ondernemersmarkt Leidsche Rijn toe te laten maar ook startende ondernemingen actief de ruimte bieden in Leidsche Rijn. Wij zouden ook graag zien dat er een echte weekmarkt komt in Leidsche Rijn.
Advies: Zorg dat met de voorzieningen in de wijk Leidsche Rijn vaart gemaakt wordt door bijvoorbeeld creatiever om te gaan met vastomlijnde bestemmingsplannen zodat de inwoners van Leidsche Rijn eindelijk de voorzieningen krijgen die bij de wijk horen.
Creëer en beheer Multifunctionele gebouwen.
Voor wat betreft de gemeentelijke voorzieningen (zoals gymzalen, schoolgebouwen en welzijnshuisvesting) is er een nadrukkelijke wens deze multifunctioneel in te kunnen zetten. Vanaf de tekentafel zou er al rekening gehouden moeten worden met het aanwenden van faciliteiten op diverse manieren, zodat in de wijk initiatieven van onderaf beter kunnen wortelen en iedereen er een plek vindt. Er is bijvoorbeeld grote behoefte aan ontmoetingscentra waar op kleinschalig niveau contact gelegd kan worden, zonder dat deze direct religieus of anderszins geïnspireerd zijn. Maak het multifunctioneel gebruik van gebouwen mogelijk en vergeet daarbij niet de beheercomponent goed in te vullen, zodat de gebouwen ook opengesteld kunnen worden.
Advies: Zorg dat gebouwen die voorzieningen bevatten multifunctioneel zijn en blijven en houd bij de bouw daarvan rekening mee. Zorg ook dat de huidige multifunctionele gebouwen, zoals de clusters en forumscholen, goed beheerd worden en toegankelijk zijn voor bewoners van Leidsche Rijn.
Maak ruimte voor horeca.
Uit alle onderzoeken en reacties van bewoners blijkt dat horecavoorzieningen, zoals cafés en restaurants node gemist worden. Er is wel wat in de wijk, maar dit voldoet niet de behoefte. We willen graag dat Leidsche Rijn een levende wijk is en geen slaapstad. En daar horen naast culturele en recreatieve ook horecavoorzieningen bij.
Advies: Voer actief beleid om horeca in Leidsche Rijn te stimuleren.
Voorkom dat jongeren buiten de boot vallen
Een van de grootste planologische tekortkomingen in Leidsche Rijn is het tekort aan voorzieningen in de breedste zin van het woord voor jongeren (van 0-18). Bijna 30% van de inwoners van Leidsche Rijn zijn jonge mensen onder de 18 jaar. Naast een gebrek aan schoolruimte en sportvoorzieningen in de leeftijdscategorie 0-12 jaar ontbreken er vooral voor de leeftijdsgroep van 12-18 jaar sociale en culturele voorzieningen om elkaar te ontmoeten en activiteiten te ondernemen. Uit onderzoek van YoungWorks van 2008 onder de jeugd van Leidsche Rijn is een poolcentrum of een jongerencafé een veelgehoorde wens. Daarnaast geven de jongeren en vooral meisjes aan behoefte te hebben aan culturele activiteiten als zingen, dansen, tekenen en schilderen. De sportfaciliteiten worden door de jongeren erg gewaardeerd. Zowel jongens als meisjes maken hier veelvuldig gebruik van. Dit komt ook tot uiting in de wachtlijsten die enkele sportverenigingen hebben in de wijk.
Belangrijk is dat de jongeren nauw worden betrokken bij het ontwikkelen en tot stand komen van hun ontmoetingsplekken. Wanneer zij buiten beschouwing worden gelaten, zullen ze zich niet verbonden voelen met de locatie en er dus geen gebruik van maken. Dan zoeken en creëren zij hun eigen ontmoetingsplek wat overlast tot gevolg kan hebben.
Advies: zorg voor voorzieningen die aansluiten bij wensen en behoeften van jongens en meisjes, laat hun stem in het ontwikkelen van deze voorzieningen mee tellen en faciliteer in de mogelijkheid van zelfbeheer van de voorziening door de jongeren.
Verkeer
Zorg voor goede fietsverbindigen
Fietsers krijgen in Leidsche Rijn, ondanks de belofte van de gemeente vooraf, onvoldoende aandacht, zeker in tijdelijke situaties. Tijdelijke fietspaden zijn vaak niet comfortabel of ontbreken helemaal. Daar waar de fietspaden klaar zijn worden ze regelmatig weer opgebroken, gebruikt als parkeer- of opslagplaats of is de verlichting slecht, iets wat de veiligheid niet ten goede komt. Daarnaast zijn lang niet alle kruispunten in de wijk overzichtelijk voor fietsers. En als de fietser dan op de plaats van bestemming is, zijn er te weinig voorzieningen voor fietsparkeren. Ook de verbindingen met de rest van Utrecht zijn slecht. Fietsers moeten zich via omwegen door tijdelijke situaties, gecombineerd met autoverkeer bewegen. De fietsers in Leidsche Rijn zitten met smart te wachten op betere fietsverbindingen met de rest van de stad, zowel via de bestaande bruggen, als via de beloofde schone, snelle en veilige route over de nieuwe fietsbrug. Deze brug wordt echter steeds weer uitgesteld, mede vanwege het laat opstarten van het participatietraject. Een traject overigens, waar formeel alleen Oog in Al een stem krijgt via een klankbordgroep. Leidsche Rijn is tot nu toe via de wijkraad alleen maar een toehoorder die niet mee adviseert.
Verzoek: Zorg voor goede fietsvoorzieningen en goede fietsparkeervoorzieningen en realiseer zo snel mogelijk goede verbindingen met de rest van de stad, zowel via de bestaande bruggen als via de lang geleden beloofde fietsbrug waar in Leidsche Rijn grote behoefte aan is.
Coördineer de verkeerschaos
In Leidsche Rijn hebben veel meldingen van overlast betrekking op het verkeer. Verkeersdeelnemers hebben last van elkaar en last van onhandige tijdelijke en definitieve situaties. Tijdelijke situaties worden vaak als een haastklus aangelegd, zonder aandacht voor de diverse gebruikers van de verkeersruimte (zie bijvoorbeeld station Terwijde waar dit, ondanks de genomen maatregelen nog steeds niet opgelost is). Vooral de zwakste verkeersdeelnemers, fietsers en voetgangers, zijn hier het slachtoffer van. Dit is onwenselijk in een wijk die volgens de gemeente fietsers- en voetgangersvriendelijk zou moeten zijn. Dit blijkt ook uit het feit dat in definitieve situaties grote delen van Leidsche Rijn voor automobilisten slechts via omwegen bereikbaar zijn. Voor bewoners logische routes worden afgesloten vanwege de kans op sluipverkeer. Deze bewoners worden gedwongen grote omwegen te maken en allen van dezelfde, in de toekomst waarschijnlijk vollopende, uitvalswegen gebruik te maken. Wanneer het gehele verkeerssysteem integraal bezien wordt, met alle verkeersmaatregelen én op een dynamische manier, dan kunnen plannen en klachten er invloed op hebben en kunnen veel verkeersproblemen in Leidsche Rijn voorkomen of opgelost worden.
Advies: Maak een integraal, dynamisch verkeersplan met het verkeerssysteem voor alle verkeersdeelnemers en alle verkeersmaatregelen voor zowel de tijdelijke als de definitieve situatie en communiceer hier duidelijk en actief over naar de bewoners van Leidsche Rijn. Wees daarin niet rigide en durf eerder getekende verkeersplannen aan te passen aan de realiteit.
Overige verkeersverzoeken.
Naast de bovenstaande onderwerpen spelen op het gebied van verkeer ook nog andere zaken waar wij aandacht voor willen vragen:
• Zorg voor veilige voetgangerssituaties, zeker rond scholen en in gebieden waar ouderen wonen. Goede voetpaden én zebrapaden kunnen bijdragen aan deze veiligheid. Rondom scholen moet het realiseren van Utrechts Verkeersveiligheidlabel (UVL) vaart krijgen;
• Zorg voor goed onderhoud en handhaving van/in 30 km/uur gebieden, zodat de tevredenheid van bewoners over de inrichting niet verloren gaat in beheer en uitvoering;
• Zorg voor een goed openbaar vervoerssysteem dat een écht alternatief is voor de auto. Dit betekent voldoende haltes in alle delen van Leidsche Rijn, een goede frequentie én kruisende lijnen voor bussen en trein, zodat ook binnen Leidsche Rijn de bus een alternatief is en niet alleen voor de verbinding met de rest van de stad;
• Zorg dat verkeerslichten werken, zeker op schoolroutes en bij brede wegen. Zorg ook dat ze goed zijn afgesteld, zodat verkeersdeelnemers niet onnodig lang op elkaar wachten;
• Blijf aandacht schenken aan de parkeerproblemen in de wijk, zeker bij voorzieningen, zoals de (forum)scholen en het winkelcentrum Parkwijk.
Wij zijn ons ervan bewust dat u door velen benaderd zult worden tijdens de formatie. Wij willen u meegeven dat wij geen politieke partij of maatschappelijke organisatie zijn, maar vrijwillige bewoners die ons inzetten voor de wijk en slechts het wijkbelang voor ogen hebben. Middels dit ongevraagde advies beginnen wij met volle moed aan een nieuwe raadsperiode waarin de samenwerking tussen de wijkraad en het college opnieuw vorm gegeven gaat worden. Wij vragen u dan ook deze brief in dat licht te zien. U zult met uw gesprekspartners een afweging moet gaan maken binnen het geheel van de stad en met de relatief beperkte middelen die de komende tijd beschikbaar zijn. Wij hopen dat onze informatie u in staat stelt de juiste afweging te maken.
Wij wensen u veel succes toe bij uw werkzaamheden en bieden graag onze diensten aan, mocht u daar behoefte aan hebben tijdens de formatie. Graag ontvangen wij een reactie op ons advies.
Met vriendelijke groet,
Wijkraad Leidsche Rijn
Namens deze, Xander Coolen, voorzitter
BIJLAGE: Reacties van bewoners
In aanloop naar dit advies hebben wij diverse bewoners van Leidsche Rijn nogmaals (naast de wijkraadpleging) gevraagd wat zij het belangrijkst vinden voor de nieuwe Collegeperiode. Hieronder staat hun input in willekeurige volgorde onder de kopjes veiligheid, voorzieningen en verkeer.
Veiligheid
• Beter toezicht in en rond winkelcentrum Parkwijk, m.n. in de avond
• Zorg dat er voldoende wijkagenten zijn en dat deze minimaal 80% van hun tijd ook in de wijk aan het werk zijn.
• Zorg dat straatcoaches / toezichthouders richting iedereen werken en niet alleen richting de jongeren: regels zijn er voor iedereen, ongeacht leeftijd en afkomst.
Voorzieningen
• Zo snel mogelijk beginnen met bouw winkelcentrum Terwijde en zorg voor voldoende voorzieningen in het winkelcentrum en elders in Terwijde.
• Beloftes nakomen: voorzieningen tegelijkertijd met woningen opleveren
• Voldoende KDV en BSO c.q. dit stimuleren
• Voldoende scholen, deze voldoende ruimte bieden en beleid aangaande de omvang van scholen ontwikkelen
• Vaker zwerfvuil opruimen, met name bij Leidsche Rijn College en winkelcentrum Parkwijk, ook in het water
• Amaliagrasveld tot een echt park maken, zodat er echt gerecreëerd en gewandeld kan worden
• Stop met de eindeloze strijd met grondeigenaren om de grond goedkoper in handen te krijgen en schenk meer aandacht aan de Leidsche Rijners die jaren langer op hun beloofde voorzieningen moeten wachten.
• Zorg voor horecagelegenheden met een terras op plekken waar mensen wat kunnen zien / beleven, zoals de Langerakbaan.
• Zorg voor een alternatief voor de Belle van Zuilen waar alle Leidsche Rijners enthousiast over en trots op kunnen zijn.
• Ga door met de schouwburg XL plannen en zorg voor andere culturele voorzieningen, zoals een bioscoop. Zorg daarnaast voor een dependance van de hogeschool of universiteit. Ook de gemeentelijke diensten een plek geven in Leidsche Rijn zou de wijk ten goede kunnen komen.
• Vraag de projectontwikkelaars een vervangende “Paper Dome” te bouwen op het evenemententerrein van het Leidsche Rijn Park als geste naar de kopers van hun woningen.
• Wachtlijsten sportvoorzieningen/-verenigingen moeten korter worden.
Verkeer
• Aankleding Langerakbaan
• Verkeer en parkeeroverlast rond het winkelcentrum parkwijk
• Erken dat als je huizen bouwt voor tweeverdieners er ook de bijbehorende (parkeer)voorzieningen gemaakt moeten worden
• Erken dat kinderen vaak met de auto naar school en opvang gebracht worden (door de tweeverdieners) en dat er dus bij scholen goede maatregelen moeten worden gepland en getroffen om het haal- en brengverkeer goed af te wikkelen.
• Zorg voor een goede, veilige oplossing voor de bevoorrading van winkelcentrum Parkwijk, met gehoor voor de suggesties van omwonenden, winkeliers, chauffeurs en gebruikers
• Zorg voor een hogere busfrequentie in de avonduren en op zondag en zorg voor een betere busbereikbaarheid van geheel Leidsche Rijn.
• Zorg voor slimmere en beter afgestelde verkeerslichten met in de stillere tijden First come, First serve. Zet ze ook vaker (automatisch) uit als er weinig verkeersaanbod is.
• Zet vaker en op meer plekken snelheidsdisplays in die laten zien of mensen zich aan de toegestane snelheid houden.
• Laat bomen vaker staan, zoals het bos tussen de Letscherweg en de A12.
• Maak de afsluiting van de Jean Gilbertlaan tussen de Walter Kollolaan en de Mucicallaan ongedaan.
• Verhogen van de frequentie van de trein Utrecht – Leidsche Rijn (Terwijde en Vleuten). Twee keer per uur is te weinig, zeker in de spits als het heel druk is en de trein vaak te vol is.